Poradnik dla użytkownika
Jak skutecznie chronić swój PESEL w usługach mobilnych i internetowych?
W dobie intensywnego rozwoju cyberzagrożeń ochrona PESEL nabiera szczególnego znaczenia. Jak powinna ona wyglądać i jakich narzędzi warto do tego użyć? Jak chronić swój PESEL podczas korzystania z usług mobilnych?
SPIS TREŚCI
- Czym jest PESEL i dlaczego wymaga ochrony?
- Co może zrobić ktoś, kto zna Twój numer PESEL?
- Jak zabezpieczyć swój PESEL? Usługa „Zastrzeż PESEL”
- Czego nie można zrobić po zastrzeżeniu PESEL?
- Jakie są minusy zastrzeżenia PESEL?
- Jak sprawdzić, kto sprawdzał Twój PESEL?
- Ochrona PESEL-u w usługach mobilnych – na co uważać?
- FAQ
Skuteczna ochrona PESEL w usługach mobilnych i internetowych jest możliwa w usłudze „Zastrzeż PESEL”. Można z niej skorzystać z poziomu aplikacji mObywatel czy strony mObywatel.gov.pl lub w dowolnym urzędzie gminy. Dzięki niej osoby postronne nie wezmą na Ciebie kredytu czy pożyczki, nie podpiszą umowy telekomunikacyjnej ani nie wyrobią duplikatu karty SIM.
Czym jest PESEL i dlaczego wymaga ochrony?
PESEL to indywidualny identyfikator, który jest niezbędny podczas załatwiania różnorodnych usług – finansowych, telekomunikacyjnych czy notarialnych. Należy go chronić, gdyż jego ewentualne przechwycenie czy ujawnienie przez osoby postronne może doprowadzić do dotkliwych skutków w sferze finansowej, a nawet prawnej.
Co może zrobić ktoś, kto zna Twój numer PESEL?
Kradzież tożsamości i ewentualne zaciągnięcie kredytu czy pożyczki albo dokonanie zakupów ratalnych na Twoją osobę to tak naprawdę początek potencjalnych problemów z tym związanych. Brak ochrony PESEL może doprowadzić bowiem również do założenia firmy, sprzedaży nieruchomości czy wyrobienia kopii karty SIM (SIM swap) na Twoje nazwisko. A to prosta droga do problemów prawnych, których rozwiązanie może ciągnąć się latami.
Jak zabezpieczyć swój PESEL? Usługa „Zastrzeż PESEL”
Skuteczna, dostępna dla mieszkańców Polski ochrona danych osobowych jest możliwa dzięki usłudze „Zastrzeż PESEL”. Wprowadziło ją 17 listopada 2023 r. Ministerstwo Cyfryzacji. Działa ona w ten sposób, że różnorodne instytucje (banki, operatorzy telekomunikacyjni, notariusze) mają obowiązek (od 1 czerwca 2024 r.) sprawdzać zastrzeżenie numeru PESEL, na który ktoś chce wziąć na przykład kredyt czy abonament telefoniczny. Jeśli takie zastrzeżenie działa, nie można skorzystać z określonych usług.
PESEL można zastrzec przez internet, na stronie mObywatel.gov.pl lub w aplikacji mObywatel, bądź podczas wizyty w dowolnym urzędzie gminy. Takimi samymi kanałami w każdej chwili można cofnąć zastrzeżenie, aby na przykład móc założyć rachunek bankowy, i później ponownie zastrzec PESEL.
Czego nie można zrobić po zastrzeżeniu PESEL?
Po takim zastrzeżeniu nie zaciągniesz kredytu ani pożyczki, a także nie będziesz mógł podpisać umowy notarialnej albo telekomunikacyjnej oraz nie wyrobisz duplikatu karty SIM. Pamiętaj jednak, że ochrona PESEL to celowe działanie. Jest bardzo przydatna, gdyż zabezpieczy Cię przed potencjalnymi, niezwykle dotkliwymi konsekwencjami kradzieży tożsamości przez przestępców. Co istotne, mimo zastrzeżenia, nadal możesz swobodnie wykonywać wiele operacji, a więc między innymi zrealizować receptę, zlecić przelew bankowy czy załatwić sprawy urzędowe.
Jakie są minusy zastrzeżenia PESEL?
Chodzi przede wszystkim o konieczność pamiętania o cofnięciu zastrzeżenia przed wizytą w banku czy u operatora telekomunikacyjnego lub notariusza. Musisz również pamiętać o limicie wypłaty gotówkowej w kasie banku – wynosi on 12 900 zł. Próba wybrania większej gotówki z zastrzeżonym PESEL-em skończy się 12-godzinną blokadą.
Pamiętaj, że mimo ochrony, PESEL nadal pozostaje jawny w różnych rejestrach (KRS, księgi wieczyste itd.). Poza tym usługa zastrzeżenia nie zabezpiecza na przykład przed możliwością kradzieży pieniędzy z konta bankowego przez cyberprzestępców po uzyskaniu przez nich danych logowania. Dlatego taka ochrona to tak naprawdę pierwszy krok na drodze do stworzenia własnego systemu cyberbezpieczeństwa.
Jak sprawdzić, kto sprawdzał Twój PESEL?
Weryfikację numeru PESEL przeprowadza na przykład operator przed zakupem abonamentu na telefon. Jak sprawdzić historię zapytań w rejestrze PESEL?
- Wejdź w aplikację mObywatel lub na stronę mObywatel.gov.pl.
- Wybierz zakładkę „Zastrzeż PESEL”.
- Zaznacz „Kto sprawdzał Twój PESEL”.
Zobaczysz historię zapytań na temat Twojego PESEL-u począwszy od 1 czerwca 2024 r. Możesz też samodzielnie wybrać przedział czasowy, a także pobrać dokument z historią. Jeśli zauważysz podejrzaną aktywność, nie czekaj i od razu skontaktuj się z instytucją, która wysłała zapytanie.
Ochrona PESEL-u w usługach mobilnych – na co uważać?
Wybrane zagrożenia to SIM swap, phishing SMS, czyli podszywanie się przez cyberprzestępców pod zaufane instytucje, w tym banki, jak również fałszywe aplikacje gromadzące dane osobowe. Aby się przed nimi zabezpieczyć, potrzebna jest nie tylko ochrona danych osobowych PESEL w dedykowanej usłudze, ale też racjonalne korzystanie z kont internetowych. W przypadku każdego warto stosować na przykład dwuetapową weryfikację oraz silne hasła.
FAQ
1. Jak zabezpieczyć swój PESEL?
Skorzystaj z usługi „Zastrzeż PESEL” oraz stosuj dobre praktyki podczas aktywności online (na przykład dwuetapowa weryfikacja + silne hasła logowania).
2. Co się stanie, jak ktoś ma mój PESEL?
Ta osoba może wziąć na Ciebie kredyt, wyrobić duplikat Twojej karty SIM albo założyć na Twoje nazwisko firmę.
3. Czego nie można zrobić po zastrzeżeniu PESEL?
Wziąć kredytu albo pożyczki, podpisać aktu u notariusza czy umowy u operatora telekomunikacyjnego.
4. Jakie są minusy zastrzeżenia PESEL?
Konieczność chwilowego cofnięcia zastrzeżenia przed niektórymi operacjami, limit wypłat gotówki w oddziałach banków oraz to, że mimo ochrony, PESEL nadal jest jawny w różnych rejestrach.
5. Jak sprawdzić, kto sprawdzał mój PESEL?
Odpowiednia opcja jest dostępna w aplikacji mObywatel lub na stronie mObywatel.gov.pl, w zakładce „Zastrzeż PESEL”.
