Poradnik dla użytkownika

Formatowanie dysku – co to znaczy i kiedy warto to zrobić?

Formatowanie dysku to proces przygotowania nośnika do zapisu danych poprzez utworzenie na nim systemu plików, np. NTFS. Z artykułu dowiesz się, kiedy jest ono potrzebne, w jaki sposób bezpiecznie je przeprowadzić oraz który rodzaj formatowania (szybkie vs pełne) i system plików wybrać.
SPIS TREŚCI
 
Formatowanie dysku to utworzenie nowego systemu plików, aby możliwy był zapis danych. Formatowanie może być szybkie (nie prowadzi do usunięcia danych) lub pełne (kasuje pliki). Dysk warto sformatować po zakupie nowego nośnika, gdy występują błędy zapisu albo przed sprzedażą sprzętu, pamiętając o backupie danych i wyborze odpowiedniego systemu (FAT32 dla starszych urządzeń, exFAT dla Windows/macOS, NTFS tylko dla Windowsa).
 

Najważniejsze w skrócie
 
  • Formatowanie dysku prowadzi do utworzenia systemu plików, aby możliwy stał się zapis nowych danych. 
     
  • Formatowanie może być szybkie (tworzy nową przestrzeń do zapisu danych, trwa kilka sekund czy minut i nie kasuje danych) lub pełne (przeszukuje wszystkie sektory dysku, trwa nawet wiele godzin i prowadzi do usunięcia plików). 
     
  • Formatowanie warto przeprowadzić po zakupie nowego dysku, w przypadku powtarzających się błędów zapisu danych, reinstalacji systemu albo poważnego wirusa, a także przy zmianie systemu plików lub przed sprzedażą sprzętu. 
     
  • Przed formatowaniem warto zrobić backup (utworzyć kopię zapasową plików) oraz wybrać odpowiedni system plików (FAT32 dla starszego urządzenia, exFAT dla naprzemiennego stosowania na Windowsie/Macu, NTFS tylko dla Windowsa). 
     

Co to jest formatowanie dysku?

To tworzenie systemu plików, np. NTFS lub FAT32, w celu przygotowania dysku do zapisu danych. Formatowanie można wykonać zarówno w przypadku tradycyjnego dysku twardego HDD, dysku SDD czy dysku hybrydowego, jak i nośnika pamięci, w tym pendrive’a czy karty SD albo microSD.
 

Czy formatowanie dysku usuwa dane?

Formatowanie może skasować poprzednie dane. Po jego przeprowadzeniu dysk może działać „od zera” i odzyskanie dotychczasowych plików może stać się niemożliwe. Dużo zależy jednak od wybranego sposobu formatowania. Na wszelki wypadek przed rozpoczęciem procesu warto skopiować ważne dane na inny dysk lub chmurę.

Czym różni się szybkie formatowanie od pełnego?

Przede wszystkim zakresem i szybkością całego procesu oraz jego skutkami dla przechowywanych na dysku danych.
 
Charakterystyka
Formatowanie szybkie
Formatowanie pełne
Na czym polega?
  • kasuje dotychczasową strukturę plików i tworzy nową przestrzeń do zapisu danych 
  • formatowanie szybkie + przeszukiwanie wszystkich sektorów dysku 
Czas trwania
  • kilka sekund lub minut 
  • kilkadziesiąt minut do nawet kilku godzin 
Czy można odzyskać poprzednie dane?
  • tak – dane pozostają na nośniku, dopóki nie zostaną nadpisane nowymi 
  • zwykle nie – czasem jednak pomoże specjalistyczny program 
Kiedy warto przeprowadzić?
  • przed ponowną instalacją systemu 
  • w przypadku dysku SSD 
  • przed sprzedażą urządzenia 

Kiedy warto sformatować dysk?

W przypadku nowego lub nierozpoznanego przez urządzenie dysku, gdy powtarzają się błędy zapisu i doszło do spadku wydajności lub przy zmianie systemu plików (np. z FAT32 na exFAT). Formatowanie dysku może także towarzyszyć sprzedaży lub oddaniu dotychczas używanego sprzętu, reinstalacji systemu operacyjnego albo procedurze usunięcia wirusa blokującego system.

Jak sformatować dysk zewnętrzny?

  • Windows – podłącz dysk → w Eksploratorze kliknij prawym przyciskiem myszy na dysk → Formatuj → wybierz system plików → Start. 
     
  • Mac – podłącz dysk → Narzędzie dyskowe → wybierz system plików → Wymaż. 

Formatowanie dysku - szybkie vs pełne i kiedy je robić - infografika

Który system plików wybrać?

System plików to sposób, w jaki dane urządzenie organizuje i zapisuje dane na dysku. Wybór takiego systemu zależy od rodzaju i przeznaczenia dysku.
 
 
FAT32
exFAT
NTFS
Co to jest?
  • najwcześniej wprowadzony format 
  • w pełni kompatybilny ze starszymi urządzeniami 
  • następca FAT32 
  • obsługuje nowsze telewizory czy konsole 
  • najnowocześniej-szy system dla Windowsa 
Obsługiwane systemy
  • Windows, macOS, Linux 
  • Windows, macOS 
  • Windows (macOS tylko do odczytu) 
Maksymalny rozmiar plików
  • 4 GB 
  • praktycznie nieograniczony 
  • praktycznie nieograniczony 
Kiedy warto zastosować?
  • stare telewizory, konsole czy radia samochodowe 
  • pendrive’y czy karty pamięci wykorzystywa-ne naprzemiennie w systemach Windows i macOS 
  • dyski wewnętrzne lub zewnętrzne działające w Windowsie 

Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić już używany system plików na inny. Wymaga to jednak ponownego formatowania.

FAQ

1. Co to jest formatowanie dysku?

To przygotowanie nośnika do zapisu danych poprzez utworzenie na nim systemu plików, jak FAT32, exFAT czy NTFS.

2. Czy formatowanie dysku usuwa dane?

Pełne formatowanie usuwa dostęp do danych, natomiast po szybkim formatowaniu bywają one odzyskiwalne. Zawsze warto jednak przed uruchomieniem takiego procesu zrobić backup danych, czyli wykonać ich kopię zapasową.

3. Na czym polega formatowanie dysku?

Na zbudowaniu nowej struktury plików, a przy pełnym formatowaniu także na sprawdzeniu sektorów dyskowych.

4. Kiedy warto sformatować dysk?

Przy nowym nośniku, uporczywych błędach zapisu, zmianie systemu plików lub przed sprzedażą sprzętu.

5. Czym różni się szybkie formatowanie od pełnego?

Szybkie tylko tworzy nową tablicę plików, natomiast pełne dodatkowo sprawdza dysk i trwa dłużej (nawet do kilku godzin).

6. Jak sformatować dysk zewnętrzny?

Podłącz go do urządzenia, zrób backup danych, w Eksploratorze/Narzędziu dyskowym (w Windowsie/na Macu) ustaw system plików i potwierdź operację.