BEZPIECZNI
W CYFROWYM ŚWIECIE

Słowniczek

Polecamy zapoznanie się ze słownikiem wybranych zjawisk zdefiniowanych jako zagrożenia internetowe. Przez wzgląd na dynamiczny rozwój zagadnień pojawiających się w sieci, mamy nadzieję, że poniższe zestawienie pozwoli na lepsze rozumienie zjawisk, stanowiących zagrożenie wysypujące w Internecie.

APLIKACJE / KOMUNIKATORY

Programy komputerowe lub aplikacje mobilne, pozwalające na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy dwoma użytkownikami lub większą ich ilością. Od poczty elektronicznej różni się tym, że oprócz samej wiadomości, przesyłane są także informacje o obecności użytkowników, co zwiększa znacznie szansę na prowadzenie bezpośredniej konwersacji. Komunikatory służą do szybkiego porozumiewania się między sobą, przesyłania załączników, w tym również zdjęć. Nie posiadają jednak funkcji filtrowania treści, stąd mogą być wykorzystywane do udostępniania treści niecenzuralnych, erotycznych, czy drażliwych.

CYBERPROSTYTUCJA (wirtualna prostytucja)

Zjawisko określane pobieraniem korzyści materialnych w zamian za udostępnianie i przekazywanie za pośrednictwem Internetu materiałów erotycznych lub pornograficznych. Materiał w postaci zdjęć, filmów z udziałem własnym, wytworzony za pomocą kamery internetowej lub telefonu komórkowego. Wirtualna prostytucja może być formą zarobkowania przez osoby nieletnie. Stworzone materiały mogą być wykorzystywane przez osoby pedofilskich skłonnościach.

CYBERPRZEMOC (z ang. cyberbulling)

Zachowania z wykorzystaniem treści i czynów, przybierających formę:
•   nękania,
•   publikowania obraźliwych komentarzy,
•   podszywania się pod inną niż w rzeczywistości osobę,
•   rozsyłania i publikacji ośmieszających lub nieprawdziwych treści,
•   obrażania, straszenia i znieważania.
Wymienione zachowania przemocy stosowane są przy użyciu nowych technologii: Internetu, sieci telekomunikacyjnych oraz telefonów komórkowych. Cyberprzemoc może dotknąć wszystkich użytkowników, korzystających z Internetu, bez względu na wiek, czy umiejętności i wiedzę posługiwania się tym medium.

FILTRY KONTROLI RODZICIELSKIEJ

Program lub usługa, chroniąca przed dostępem do materiałów pornograficznych i tych, które propagują przemoc w Internecie. (Usługa T-Mobile Link) Należy pamiętać, że filtr rodzinny nie gwarantuje bezpieczeństwa dzieci w Internecie, jest jedynie wsparciem. Niezastąpiona okazuje się poświęcona problemowi uwaga i rozmowa z dzieckiem na temat jego aktywności w Internecie.

FLAMING

To seria wiadomości celowo wrogich lub obraźliwych, wysyłanych poprzez grupę, listę dyskusyjną czy forum dyskusyjne. Najczęściej „wojna” zaczyna się od drobnej różnicy poglądów dwóch użytkowników, z których żaden nie zamierza odstąpić od swojego zdania. Wyraźna jest eskalacja agresji – zaczyna się od drobnych uszczypliwości, kończy zaś na poważnych obelgach i zniewagach. Dyskusje tego typu powinny zostać zgłoszone moderatorom (patrz: moderator) w celu ich usunięcia.

MODERATOR

Osoba lub grupa specjalistów z uprawnieniami do zapewniania utrzymania porządku oraz przestrzegania regulaminu dedykowanej witryny internetowej.

PORNOGRAFIA DZIECIĘCA

Materiały pornograficzne z udziałem dzieci (CSAM-Child Sexual Abuse Materials). Zdjęcia lub filmy przedstawiające seksualne wykorzystywanie dziecka. Publikacja materiałów – począwszy od uwodzenia dziecka (patrz: uwodzenie dzieci) wykorzystania seksualnego i udokumentowania tego, a następnie publikacja, udostępnianie jak i rozpowszechnianie, zalicza się do działań przestępczych. Do materiałów określanych jako „pornografia dziecięca” zaliczają się:
•   wszystkie materiały, ukazujące dziecko uczestniczące w rzeczywistych/ symulowanych zachowaniach o charakterze seksualnym
•   materiały ukazujące osobę dorosłą ucharakteryzowaną na dziecko w rzeczywistych/symulowanych zachowaniach o charakterze seksualnym oraz przedstawiające organy płciowe
•   wszelkie realistyczne obrazy dziecka uczestniczącego w zachowaniach seksulanych oraz wszystkie obrazy organów płciowych
•   wszystkie materiały przedstawiające organy płciowe dziecka w celach głownie seksualnych
W polskim prawie wszystkie treści pornograficzne z udziałem małoletnich są traktowane jako przestępstwo i są karane w zależności od wymiaru popełnionego czynu – karą grzywny, ograniczenia wolności i pozbawieniem wolności do 10 lat. Termin małoletności określa się osoby do ukończenia 15 roku życia.

PRO-ANA (porcelanowe motyle)

Ruch polegający na dążeniu do doskonałości poprzez obsesyjne staranie się osiągnięcia szczuplej, a wręcz wychudzonej sylwetki. Głównym miejscem publicznego funkcjonowania ruchu jest Internet. W pro-anie ważna jest motywacja do zrzucania wagi, promująca jednocześnie anoreksję. Na stronach internetowych poświęconych pro-ana znajdują się działy z materiałami, mającymi zmotywować do dalszego chudnięcia lub utrzymania niskiej wagi. Autorzy blogów tworzą platformy wymiany myśli i doświadczeń, często otwarcie mówią o możliwości utraty zdrowia, równocześnie namawiając do głodowania i podając szereg powodów, dla których mimo wszystko warto to robić. Znakiem rozpoznawczym w życiu codziennym jest czerwona bransoletka/nitka noszona na prawym nadgarstku. Nastolatki identyfikujące się z pro-ana nazywają siebie "porcelanowymi motylami" bądź "motylkami".

SEXTING

Termin określający rozpowszechnianie własnego wizerunku – za pomocą telefonów komórkowych – w formie: zdjęć, filmów video lub treści o charakterze seksualnym. Zjawisko to obejmuje wszystkie grupy wiekowe, jednak najbardziej popularne i powszechne jest wśród nastolatków.

SIECI SPOŁECZNOŚCIOWE

Sieć/serwis społecznościowy – to serwis internetowy, który istnieje w oparciu o zgromadzoną wokół niego społeczność. Tworzy, tak zwane media społecznościowe (ang. social media). Sieci społecznościowe są postrzegane jako niezbędny element współczesnego komunikowania się między sobą. Dzięki nim mamy łatwiejszy dostęp do informacji i o wiele prościej jest nam zostać członkiem różnorodnych grup społecznych, a tym samym dotrzeć do nowych zasobów kapitału społecznego. Rosną jednak obawy, że użytkownicy serwisów społecznościowych podają zbyt wiele informacji osobistych, co może zwiększyć liczbę przestępstw, w tym przestępstw na tle seksualnym. Bez względu na to, jak często duże serwisy społecznościowe współpracują z organami ścigania, aby zapobiec tego typu incydentom, to ich użytkownicy muszą być świadomi zagrożeń, jakie czyhają na nich w sieci: działania złodziei danych osobowych oraz wirusy komputerowe.

STALKING

Termin ten jest definiowany jako złośliwe i powtarzające się nagabywanie, naprzykrzanie się, uporczywe prześladowanie, zagrażające czyjemuś bezpieczeństwu. Stalking jest często powiązany z czynami karalnymi, tj. obrazą i zniewagą, zniszczeniem mienia, przemocą domową. Przykładowe zachowania definiowane jako stalking to śledzenie ofiary, osaczanie jej (np. poprzez ciągłe wizyty, telefony, smsy, pocztę elektroniczną, podarunki) i notoryczne nagabywanie. Działania te są szczególnie niebezpieczne, ponieważ mogą przybrać formę przemocy fizycznej, zagrażającej życiu ofiary.

TREŚCI SZKODLIWE

Treści wywołujące negatywne, szokujące emocje u odbiorcy. Mogą promować agresję, przemoc, zachowania dyskryminujące, pornografię, zachowania szkodzące zdrowiu. Do szkodliwych treści, które są szczególnie niebezpieczne dla dzieci to:
•   treści pornograficzne,
•   treści obrazujące obrażenia fizyczne/śmierć/okrucieństwo wobec zwierząt,
•   treści dyskryminacyjne, nawołujące do wrogości,
•   treści nawołujące do przynależności do subkultur, sekt.

TROLLOWANIE

Nieprzyjazne zachowania użytkowników Internetu, obserwowane zwłaszcza na forach, czatach, grupach dyskusyjnych. Mają one na celu utrudnienie prowadzonej konwersacji. Przejawem trollingu są pogardliwe, obraźliwe wypowiedzi, zwracanie uwagi, wytykanie błędów oraz wtrącanie opinii, niezwiązanych z tematyka dyskusji.

UWODZENIE DZIECI

Proces powiązany z zachowaniami o charakterze pedofilskim, podczas którego dorosła osoba przygotowuje dziecko do wykorzystania seksualnego. Pierwszym etapem uwodzenia jest zaprzyjaźnianie się z dzieckiem i zdobycie jego zaufania. Sprawcy zleży na nawiązaniu kontaktu, prowadzącego do wytworzenia więzi emocjonalnej. Często dorosły, podczas rozmowy nawiązuje do tematyki erotycznej, w dalszym etapie – wprowadza materiały pornograficzne. Uwodzenie może prowadzić do seksualnego wykorzystania dziecka oraz produkcji materiałów pornograficznych z jego udziałem. Uwodzenie może odbywać się w kontakcie bezpośrednim, lecz również przez Internet – poprzez podszywanie się pod inną osobę.